İhracatta Karbon Ayak İzi Hesaplama

SKDM'ye de, AB alıcısının talebine de aynı kapıdan giriliyor: karbonunuzu doğru ölçmek. Ölçemediğinizi yönetemez, belgeleyemediğinizi de satamazsınız.

Kurumsal standart

ISO 14064

Ürün standardı

ISO 14067

Kapsamlar

Scope 1 · 2 · 3

Kritik unsur

Doğrulanabilirlik

Temel Kavram

Karbon ayak izi nedir, neyi ölçer?

Karbon ayak izi, bir kurumun ya da ürünün faaliyetleri sonucu atmosfere saldığı sera gazlarının karbondioksit eşdeğeri (tCO₂e) cinsinden toplamıdır. İhracatta iki tür ölçüm öne çıkar: kurumsal karbon ayak izi (tüm firmanın emisyonu) ve ürün karbon ayak izi (tek bir ürünün yaşam döngüsü emisyonu).

SKDM raporlamasında asıl istenen, ürünün 'gömülü emisyonu'dur — yani o ürünü üretmek için salınan karbon. Bu yüzden ihracatçının ürün bazında hesaplama yapabilmesi kritiktir.

Kapsamlar

Scope 1, 2 ve 3 nedir?

SKDM öncelikle Scope 1 ve 2'ye odaklanır; ancak büyük AB alıcıları CSRD kapsamında giderek Scope 3 verisini de talep ediyor. Ölçüm sisteminizi baştan üç kapsamı da kapsayacak şekilde kurmak ileriye dönük en akıllı yatırımdır.

Scope 1 — Doğrudan emisyonlar: kendi tesisinizde yakılan yakıt, prosesler, şirket araçları
Scope 2 — Dolaylı enerji emisyonları: satın aldığınız elektrik, buhar, ısıtma/soğutma
Scope 3 — Diğer dolaylı emisyonlar: satın alınan hammadde, lojistik, ürünün kullanımı ve bertarafı (tedarik zincirinin tamamı)

Standartlar

Hangi standartlarla ölçülür?

ISO 14064 — Kurumsal sera gazı envanteri ve doğrulama
ISO 14067 — Ürün karbon ayak izi hesaplama
GHG Protocol — Uluslararası kabul gören muhasebe çerçevesi
PAS 2050 / yaşam döngüsü analizi (LCA) metodolojileri

Adımlar

Hesaplama süreci nasıl işler?

Sınırları belirleyin: hangi tesis, hangi ürün, hangi kapsamlar dahil?
Veri toplayın: enerji faturaları, yakıt tüketimi, hammadde miktarları, üretim verileri
Emisyon faktörleriyle çarpıp tCO₂e cinsinden hesaplayın
Bağımsız bir kuruluşa doğrulatın (verinin alıcı ve AB nezdinde geçerliliği için kritik)
Raporlayın ve azaltım hedefi belirleyin

Sık Hatalar

En sık yapılan hatalar

Sipariş gelince ölçmeye çalışmak — doğrulama süreci haftalar alır, müşteri bekleyemez
Yalnızca Scope 1'i ölçüp Scope 2/3'ü atlamak
Doğrulanmamış (self-declared) veriyle AB alıcısına gitmek
Tek seferlik hesaplama yapıp süreci sürekli izlememek

Sık Sorulan Sorular

Merak edilenler

Karbon ayak izini kendim mi hesaplamalıyım, danışman mı tutmalıyım?

Basit bir kurumsal envanteri iç ekiple başlatabilirsiniz, ancak SKDM ve AB alıcısı için gereken ürün bazlı, doğrulanabilir hesaplamada akredite bir kuruluşla çalışmak neredeyse zorunludur. Doğrulanmamış veri kabul görmez.

Hesaplama ne kadar sürer?

Firmanın büyüklüğüne ve veri hazırlığına göre değişir; veri toplama ve doğrulama dahil birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Bu yüzden acil bir sipariş gelmeden önce sürece başlamak gerekir.

Ölçüm bir kez mi yapılır?

Hayır. Karbon ayak izi üretim koşullarına göre değişir ve raporlama periyodiktir. Ayrıca azaltım hedeflerinizin ilerlemesini göstermek için düzenli ölçüm gerekir.

COP31 Serisi